Q355B là mác thép hợp kim thấp cường độ cao theo GB/T 1591-2018 của Trung Quốc, được đưa vào thay thế dòng Q345 trong phiên bản tiêu chuẩn cũ. Vì vậy, nhiều lô thép mới nhập về Việt Nam hiện có CO/CQ ghi Q355B thay vì Q345B. Hai mác này có phạm vi sử dụng gần nhau nhưng không nên tự động thay thế nếu hồ sơ kỹ thuật chưa chấp thuận.
Thép Q355B là gì?
Q355B là thép kết cấu hợp kim thấp cường độ cao, còn gọi là thép HSLA, được sản xuất theo tiêu chuẩn GB/T 1591-2018. Tiêu chuẩn này áp dụng cho thép tấm, thép dải, thép hình và thép thanh dùng trong kết cấu và công trình thông thường. GB/T 1591-2018 được ban hành ngày 14/5/2018, có hiệu lực từ ngày 1/2/2019 và thay thế toàn bộ GB/T 1591-2008.
Tên mác Q355B được hiểu như sau:
- Q: Liên quan đến giới hạn chảy của thép.
- 355: Giới hạn chảy tối thiểu 355 MPa đối với chiều dày quy định.
- B: Cấp chất lượng của vật liệu.
Dòng Q355 gồm nhiều cấp như Q355B, Q355C, Q355D, Q355E và Q355F. Trong đó, Q355B thường được sử dụng cho kết cấu làm việc trong điều kiện nhiệt độ thông thường. Các cấp cao hơn có yêu cầu thử va đập ở nhiệt độ thấp hơn.
Q355B có thể được cung cấp dưới nhiều dạng:
- Thép tấm và thép cuộn cán nóng.
- Thép hình H, I, U và V.
- Thép thanh kết cấu.
- Chi tiết cắt, chấn và hàn theo bản vẽ.
- Cấu kiện nhà xưởng và thiết bị công nghiệp.
Điểm quan trọng là Q355B không chỉ là cách đổi tên thương mại của Q345B. Tiêu chuẩn năm 2018 đã thay đổi cách biểu thị mác, yêu cầu thành phần theo trạng thái cung cấp, chỉ tiêu cơ tính và một số phương pháp kiểm tra.
Thành phần hóa học và cơ tính Q355B
Q355B có hàm lượng carbon thấp, kết hợp với mangan và các nguyên tố vi hợp kim để tăng cường độ nhưng vẫn duy trì khả năng gia công, hàn tốt.
Thành phần hóa học tham khảo gồm:
| Thành phần | Hàm lượng |
|---|---|
| Carbon – C | ≤ 0,20% |
| Mangan – Mn | Khoảng 1,00-1,70% |
| Silic – Si | ≤ 0,50% |
| Phosphor – P | ≤ 0,035% |
| Lưu huỳnh – S | ≤ 0,035% |
| Nb, V, Ti | Kiểm soát theo trạng thái cung cấp |
Cơ tính của Q355B thay đổi theo chiều dày sản phẩm:
| Chiều dày | Giới hạn chảy tối thiểu |
|---|---|
| t ≤ 16 mm | 355 MPa |
| 16 < t ≤ 40 mm | 345 MPa |
| 40 < t ≤ 63 mm | 335 MPa |
Với chiều dày thông dụng, độ bền kéo của Q355B thường nằm trong khoảng 470-630 MPa. Độ giãn dài thay đổi theo chiều dày, dạng mẫu và trạng thái cung cấp.
Bạn cần lưu ý rằng con số 355 không áp dụng cho mọi chiều dày. Giới hạn chảy tối thiểu giảm dần khi tấm thép dày hơn, do đó không nên sử dụng cố định 355 MPa để tính toán toàn bộ sản phẩm Q355B.
Q355B có thay thế Q345B được không?
Về cường độ danh nghĩa, Q355B có giới hạn chảy tối thiểu cao hơn Q345B khoảng 10 MPa ở nhóm chiều dày nhỏ. Hai mác cũng có dải độ bền kéo gần nhau nên Q355B thường được đề xuất để thay thế Q345B trong thực tế.
Tuy nhiên, khả năng thay thế cần được xem xét trên hai phương diện:
- Về kỹ thuật: Q355B thường đáp ứng hoặc cao hơn yêu cầu cơ tính của Q345B, nhưng vẫn phải đối chiếu CO/CQ của từng lô hàng.
- Về hồ sơ thầu: Một số chủ đầu tư chấp nhận Q355B là mác thay thế, trong khi một số dự án yêu cầu đúng Q345B như bản vẽ hoặc hợp đồng.
Trên thị trường, nhiều nhà máy Trung Quốc đã chuyển sang sản xuất theo tiêu chuẩn mới nên nguồn Q355B ngày càng phổ biến. Vì vậy, đơn hàng ghi Q345B có thể được nhà cung cấp đề xuất đổi sang Q355B.
Trong trường hợp này, mình khuyên bạn thực hiện ba bước:
- Yêu cầu bảng đối chiếu Q345B và Q355B.
- Kiểm tra CO/CQ của đúng lô hàng.
- Lấy văn bản chấp thuận trước khi nghiệm thu hoặc gia công.
Chiều thay thế ngược lại cũng cần thận trọng. Q345B không mặc nhiên đáp ứng Q355B vì giới hạn chảy danh nghĩa và phiên bản tiêu chuẩn khác nhau.
Xem thêm: Q345B là gì và thép tấm kết cấu dày.
Mác thép tương đương Q355B
Q355B thường được đối chiếu với Q345B, SM490, ASTM A572 Gr.50 và S355JR vì các mác này có vùng cơ tính tương đối gần nhau.
| Hệ tiêu chuẩn | Mác thép đối chiếu |
|---|---|
| GB/T 1591-2018 | Q355B |
| GB/T 1591-2008 | Q345B |
| JIS G 3106 | SM490A/SM490B |
| ASTM A572 | A572 Gr.50 |
| EN 10025-2 | S355JR |
Q355B gần với S355JR về giới hạn chảy danh nghĩa 355 MPa và hệ thống ký hiệu. Việc xây dựng GB/T 1591-2018 cũng có tham khảo các tiêu chuẩn quốc tế như ISO 630 và EN 10025.
Tuy nhiên, bảng trên chỉ dùng để đối chiếu ban đầu. Các mác thép vẫn khác nhau về:
- Thành phần hóa học và carbon tương đương.
- Cơ tính theo chiều dày.
- Nhiệt độ thử va đập.
- Trạng thái cung cấp.
- Phương pháp lấy mẫu và thử nghiệm.
- Loại chứng chỉ vật liệu.
Vì vậy, Q355B không tự động thay thế SM490, A572 Gr.50 hoặc S355JR trong hồ sơ thầu chỉ định tiêu chuẩn cụ thể. Nếu muốn thay đổi, bạn cần lập bảng so sánh và có văn bản chấp thuận.
Xem thêm: S355JR là gì, SM490 là gì.
Lưu ý khi nhận thép Q355B thay Q345B
Khi bản vẽ yêu cầu Q345B nhưng nhà cung cấp giao Q355B, bạn cần lưu ý:
- Kiểm tra hồ sơ thiết kế: Xác định rõ mác thép, chiều dày và cơ tính được dùng trong tính toán. Q355B có giới hạn chảy danh nghĩa cao hơn nhưng vẫn cần được kỹ sư xác nhận.
- Kiểm tra đúng phiên bản tiêu chuẩn: CO/CQ của Q355B phải ghi rõ GB/T 1591-2018. Chứng từ ghi Q345B thường phải đi kèm GB/T 1591-2008.
- Đối chiếu số heat: Số heat trên tấm thép, tem bó hàng và CO/CQ phải trùng nhau để bảo đảm khả năng truy xuất.
- Kiểm tra trạng thái cung cấp: Xác nhận vật liệu được giao ở trạng thái cán nóng, thường hóa hay cán cơ nhiệt theo yêu cầu hợp đồng.
- Ghi nhận trong hồ sơ nghiệm thu: Khi Q355B được chấp nhận thay Q345B, nội dung thay đổi nên được thể hiện bằng văn bản hoặc biên bản phê duyệt.
- Xác nhận trước khi đặt số lượng lớn: Đơn đặt hàng cần ghi rõ mác thép, phiên bản tiêu chuẩn, chiều dày, nhà máy và yêu cầu chứng chỉ để tránh tranh chấp khi nhận hàng.
Kết luận
Q355B là mác thép được đưa vào thay thế dòng Q345 trong GB/T 1591-2018, nhưng không nên xem đây chỉ là sự thay đổi tên gọi. Thép ND cung cấp thép tấm Q345B và Q355B có đầy đủ CO/CQ, hỗ trợ đối chiếu tiêu chuẩn và giao hàng toàn miền Bắc. Liên hệ 0708.668.668 – 0928.886.886 để nhận báo giá và kiểm tra quy cách có sẵn.
